Gluren bij de buren

Samen slimmer in zorg & welzijn

Bedankt aan alle instellingen die hun project hebben ingediend!

Midden februari maken we de selectie van de gekozen projecten bekend.

Awwie pijn app | Leieborg
In Leieborg (Deinze) zorgen we dagelijks voor meer dan 450 mensen met een verstandelijke beperking. Bij deze doelgroep is comfort garanderen vaak moeilijk: pijn komt vaker voor door gezondheidsproblemen en communicatiebeperkingen. Daardoor wordt pijn minder snel herkend en behandeld, wat de levenskwaliteit sterk beïnvloedt. Om dit aan te pakken ontwikkelde Leieborg samen met UZGent en UGent de VOPS-MB: de Vlaamse Observationele Pijnschaal voor personen met een Meervoudige Beperking. Deze wetenschappelijk gevalideerde schaal houdt rekening met ieders unieke mogelijkheden en signalen. De VOPS-MB kreeg een digitale opvolger: de Awwie Pijn App. Deze gebruiksvriendelijke en unieke app maakt pijnobservatie persoonlijk, eenvoudig en betrouwbaar, ook zonder voorkennis. Zo helpt Awwie zorgverleners om beter te zien wat patiënten zelf moeilijk kunnen zeggen.

AZ Sint-Lucas Gent ontwikkelde een data science-applicatie om de sterk wisselende drukte op de spoedgevallendienst beter te voorspellen en aan te pakken. Onvoorspelbare pieken op spoed leiden tot langere wachttijden, hogere morbiditeit en mortaliteit, frustratie bij patiënten, overbelasting van medewerkers en een verstoorde doorstroming naar andere diensten.


De applicatie voorspelt de drukte op spoed voor de komende uren op basis van een brede mix van interne en externe variabelen, geïnspireerd door wetenschappelijke studies. Het gaat onder meer om het aantal aanwezige verpleegkundigen, vrije ziekenhuisbedden, patiënten in de wachtkamer, langste wachttijden, doorstroming via radiologie, labo en schoonmaak, maar ook weersomstandigheden, seizoenen, weekdagen, vakantiedagen, infectiecijfers, verkeersdrukte en lokale festiviteiten. De tool toont niet alleen hoe druk het zal zijn, maar ook waardoor die drukte ontstaat, bijvoorbeeld door infectiegolven, beddentekort of vertragingen op ondersteunende diensten.


Naast de voorspellingen werden interne processen op spoed en de samenwerking met andere diensten aangescherpt, zodat proactief de juiste maatregelen kunnen worden genomen. Een eerste evaluatie is positief: het aantal overvolle momenten op spoed is sterk gedaald en de gemiddelde wachttijd voor patiënten is verminderd, wat wijst op een duidelijk effect van het project.

Zorgbedrijf Antwerpen testte na het Leerevent van november 2023 de Geberit AquaClean douche-wc in woonzorgcentrum Bloemenveld (Wilrijk). Deze douche-wc combineert een douchearm voor reiniging met water, een droogfunctie en geurneutralisatie. Het doel: bewoners meer comfort, hygiëne en zelfstandigheid bieden, en tegelijk de fysieke belasting en werkdruk voor zorgmedewerkers verlagen.

 

In februari 2024 werden twee toestellen op proef geplaatst in de gemeenschappelijke sanitaire ruimtes. Vooraf organiseerde het team een infosessie voor personeel, bewoners en hun familie om vertrouwen te creëren en de drempel voor deze nieuwe manier van toiletzorg te verlagen. Bewoners leerden dat reinigen met water eenvoudig en aangenaam is, terwijl het zorgteam getraind werd in begeleiding, gebruik en het inschatten van de voordelen.

 

De evaluatie gebeurde via enquêtes bij bewoners en personeel, met focus op comfort, hygiëne, gebruiksgemak en onderhoud. De resultaten zijn zeer positief: 100% van de 71 deelnemende bewoners voelde zich schoon na elk toiletbezoek, 96% vond waterreiniging aangenaam, 87% ervaarde meer autonomie, en 99% wil een douche-wc in de eigen badkamer. Medewerkers rapporteren minder fysieke belasting, tijdswinst en merkbaar betere intieme hygiëne, wat bijdraagt aan efficiëntere zorg en een hogere levenskwaliteit.

De EMA-insulinepenhouder is een innovatieve oplossing die de medicatieveiligheid bij diabetespatiënten aanzienlijk verbetert. Het idee komt rechtstreeks van drie verpleegkundigen – Evy, Martine en Annelies (EMA) – die het concept ontwikkelden binnen het Odin-project. Dit traject bood zorgprofessionals een jaar lang intensieve training in oplossingsgericht denken en innovatie, verzorgd door docenten van het Industrial Design Center van Howest. Tijdens tien sessies van vier uur werden theorie rond Design Thinking en praktijk gecombineerd, waarbij in kleine teams oplossingen werden bedacht voor reële uitdagingen uit het werkveld, zoals medicatieveiligheid bij diabeteszorg. Diabetespatiënten die zowel snelwerkende als traagwerkende insuline gebruiken, lopen een groot risico op verwisseling en medicatiefouten. Dit kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen en verhoogde stress bij patiënten en zorgverleners. Om dit probleem te verhelpen, werd de EMA-houder ontwikkeld: een slimme oplossing die insulinepennen overzichtelijk ordent en met behulp van magneetclips verwarring en fouten bij het omwisselen voorkomt. Het project doorliep meerdere iteraties om tot een optimaal ontwerp te komen. Zo werd een prototype getest bij 16 patiënten in een thuiszorgcontext. Op basis van feedback van diabeteseducatoren, verpleegkundigen, patiënten en de Diabetes Liga werd het design verder verfijnd. (Let op: het design in de bijlage wijkt af van het definitieve exemplaar.) Momenteel, in januari 2026, legt productdesigner Pilipili de laatste hand aan het definitieve ontwerp, waarna 250 stuks in productie gaan. In eerste instantie wordt de EMA-houder vanaf februari 2026 aangeboden als gadget binnen de eigen werking, maar het doel is om het product breder kenbaar én inzetbaar te maken. Hiervoor is een bijkomende investering nodig voor CE-keuring en certificering als Medical Device Type I. We hopen met dit initiatief partners te vinden die willen bijdragen aan de verduurzaming en opschaling naar een bredere markt.

Sint Oda is een voorziening voor personen met een complexe en/of meervoudige beperking en heeft een gespecialiseerde ODB-unit (observatie-, diagnose- en behandelingsunit) waar zorggebruikers uit heel Vlaanderen tijdelijk worden opgenomen bij ernstig “moeilijk verstaanbaar gedrag”. Daar wordt multidisciplinair gezocht naar manieren om situaties te normaliseren en een gepaste oriëntering te bepalen. De instroom van minderjarigen en de lange wachtlijsten tonen echter dat deze hoofdzakelijk curatieve aanpak niet volstaat.


Daarom startte Sint Oda, met middelen uit een innovatiefonds van Stijn vzw, een pilootproject om teams in andere voorzieningen ter plaatse te ondersteunen in plaats van zorggebruikers altijd op te nemen. Ervaren leefgroepbegeleiders, onder supervisie van een pedagoog, gaan op locatie mee in de praktijk aan de slag: observeren, tips en tricks geven, samen uitproberen en zo escalaties helpen voorkomen. De resultaten waren zeer positief en de vraag naar dit soort ondersteuning nam sterk toe.


Vandaag is de aanpak van Sint Oda structureel verankerd. Het VAPH erkende 2 VTE om andere organisaties te ondersteunen bij moeilijk verstaanbaar gedrag en gaf bijkomend 1 VTE om gezinnen thuis praktisch te begeleiden. Hierdoor kunnen situaties vroeger en gerichter aangepakt worden, met als doel escalaties te vermijden en kinderen langer thuis te laten wonen. Sint Oda werkt hiervoor nauw samen met Wegwijs (thuisbegeleiding binnen Stijn vzw), waarbij Wegwijs instaat voor gesprek en psychosociale ondersteuning, terwijl het SIT-team concreet mee in het gezin draait en helpt bij moeilijke momenten. Via een samenwerking met Ligant is er extra capaciteit (0,6 VTE) voor gezinnen met een dubbele diagnose (psychiatrie én beperking), en via MFC-crisisfinanciering kwam er nog 1 VTE bij voor intensieve, tijdelijke ondersteuning. Daarnaast organiseert Sint Oda intervisies met alle ODB’s in Vlaanderen, zodat ervaringen, methodieken en goede praktijken gedeeld worden en de aanpak rond moeilijk verstaanbaar gedrag in de hele sector versterkt wordt.

De Health Hub Grimbergen wordt een centrale plaats in de gemeente waar elke burger terecht kan om aan zijn of haar gezondheid te werken en om gezond te blijven. Een plaats waar de burger een actieve en centrale rol speelt! Er wordt een shift gemaakt van een ziektezorgsysteem naar een gezondheidssysteem waarbij gezondheidspromotie en preventie voorop staat. Het stelt een healing environment voor waar klassieke zorgactoren én ondernemingen helpen om de burger zowel lichamelijk als mentaal fit te houden. Een team van artsen, psychologen, kinesisten, voedingsdeskundigen, verpleegkundigen, ergotherapeuten, apothekers,… staat er klaar om je te coachen bij je levensstijl en een regelmatige check-up van je volledige gezondheid. Kortom, de Health Hub Grimbergen is een aantrekkelijke plek waar je gestimuleerd en begeleid wordt om gezond te eten, voldoende te bewegen, slaaphygiëne te verzorgen, mentaal fit te blijven en zinvolle ontmoetingen te hebben. Toegankelijk voor onze bewoners, familie, medewerkers, de buurt,…

Hospice Aulighem werd in 2016 opgericht door WZC Sint‑Vincentius na de vaststelling dat te veel palliatieve ouderen onnodig op een acute ziekenhuisafdeling overlijden. Het hospice biedt mensen in de terminale fase hoogkwalitatieve palliatieve zorg in een kleinschalige, huiselijke omgeving dicht bij hun vertrouwde leefwereld. Twee eenpersoonskamers in een rustige afdeling van het woonzorgcentrum werden omgevormd tot hospicekamers, waar naasten dag en nacht welkom zijn en kunnen blijven overnachten. Opnames gebeuren op basis van objectieve instrumenten (PICT en PPS), waarna een multidisciplinair team in overleg met de huisarts beslist.


Tijdens het verblijf staat een gespecialiseerd, bijgeschoold team in voor medische, verpleegkundige en psychosociale zorg, met veel aandacht voor pijnbestrijding, vroegtijdige zorgplanning en beslissingen rond het levenseinde, steeds in samenspraak met cliënt en familie. De werking wordt bewaakt door een stuurgroep en versterkt door opgeleide vrijwilligers en het palliatief netwerk.


Negen jaar later is Hospice Aulighem uitgegroeid tot een vaste waarde, met groeiende vraag, unaniem positieve getuigenissen en erkenning als ‘Andere Zorgorganisatie van het Jaar’ 2024. Via beleidswerk en een Vlaams dataregistratiesysteem wil men hospicezorg structureel verankeren en financieren. De ambitie is om tegen december 2026 uit te breiden van twee naar zes kamers, zodat warme, buurtgerichte levenseindezorg voor meer mensen bereikbaar wordt.

De Preconsultatie Agent van Mindoo verzamelt vóór het medisch consult automatisch de relevante anamnese, symptomen, context en bijkomende informatie van patiënten. De agent draait in tekst of spraak, in meerdere talen, en levert (binnenkort ook) een gestructureerde samenvatting af aan het EPD. Hierdoor kan de zorgverlener het consult starten met een volledige, consistente en gevalideerde intake.

 

De oplossing werkt volledig configureerbaar per discipline (bv. cardiologie, orthopedie, psychiatrie, gastro-enterologie…) en volgt steeds de voorkeuren van de gebruiker. De agent zorgt voor tijdswinst, hogere consultkwaliteit, betere voorbereiding van arts en patiënt en een significante vermindering van administratieve druk.

De implementatie omvat:

  • configuratie van de intakeflows per specialisme
  • implementatie van consent en privacy flows conform GDPR
  • koppeling met het EPD via documenten of API’s (volgt in Q1 2026)
  • testfase, validatie met zorgverleners en iteratieve verfijning

De LifeCity en LifeTree apps zijn digitale tools voor kinderen en jongeren die in hulpverleningstrajecten zitten, met als doel zorgcontinuïteit te verbeteren en hen zelf de regie over hun verhaal te geven. Kinderen en jongeren maken gemiddeld tot negen zorgbreuken mee, met telkens verlies van informatie en vertrouwen. LifeCity (voor 6–12 jaar, eerste versie 2021, vernieuwd in 2024) biedt een veilige, speelse gespreksomgeving waarin kinderen hun gevoelens kunnen verwoorden en aangeven rond welke thema’s zij ondersteuning willen. De app wordt onder meer gebruikt bij Tejo Roeselare, in ambulante en residentiële hulpverlening en in scholen, en is dankzij een samenwerking met het Agentschap Opgroeien gratis beschikbaar voor kinderen met een consulent.


Voor jongeren ouder dan 12 jaar is er de LifeTree app (gelanceerd eind 2024). Die helpt hen benoemen welke ondersteuning zij nodig hebben om veerkrachtig op te groeien. Gesprekken en informatie worden in eigen regie bijgehouden, zodat jongeren altijd inkijk hebben in hun dossier en minder afhankelijk worden van hulpverleners. Beide apps ondersteunen een noodzakelijke mindshift binnen onderwijs, welzijn en zorg: weg van praten over jongeren en beslissen voor hen, naar samen zoeken, in hun taal en op hun maat. Zo versterken ze participatie, motivatie, zelfvertrouwen en oplossingsgericht vermogen, in een sector die onder grote druk staat.

Zorgband Leie & Schelde ontwikkelde, met steun van Interreg CrossCare, een innovatieve XR-opleiding om de groeiende uitdagingen in de Vlaamse zorgsector aan te pakken: vergrijzing, personeelstekorten, toenemende zorgcomplexiteit en weinig tijd voor begeleiding van nieuwe medewerkers. Klassieke opleidingen bleken onvoldoende; er was nood aan een laagdrempelige, veilige en motiverende manier van leren, zonder risico voor bewoners.


In samenwerking met EldersVR (NL) en Toster Software (BE) ontstond Manabu.be, een XR-leerapplicatie voor ADL-verzorgers. Via virtual reality en mixed reality oefenen zorgmedewerkers en studenten realistische scenario’s: een bewoner aan bed wassen, handhygiëne, een maaltijd begeleiden of veilig tillen. In 360°-simulaties ervaren ze stap voor stap de gevolgen van juist en fout handelen, met onmiddellijke feedback. De visuele en praktische insteek maakt de tool uitermate geschikt voor ook laaggeletterde en anderstalige medewerkers.


Manabu groeide tijdens het CrossCare-traject uit tot een volwaardige, actief gebruikte toepassing (TRL 7–8) binnen Zorgband. De impact is duidelijk: snellere leer- en inwerktrajecten, hoge motivatie, betere retentie van kennis en zorgvuldiger handelingen. Bovendien is de tool inclusief en versterkt hij de interne opleidingscapaciteit, terwijl de druk op begeleidende collega’s vermindert.

Zorgvragers in de GGZ-sector worstelen vaak met een frustrerende herhaling van hun verhaal. Ze kloppen aan bij verschillende instellingen, vertellen hun pijnlijke ervaringen telkens opnieuw, om dan te horen dat ze op een wachtlijst belanden zonder enig overzicht. Mentalink breekt deze vicieuze cirkel door alle GGZ-zorgvragen te centraliseren in een intuïtief digitaal platform. Hier worden unieke aanmeldingen gestructureerd en slim gematcht met het meest passende aanbod – van psychiatrische ziekenhuizen en centra voor geestelijke gezondheid tot mobiele teams en gespecialiseerde zorgtrajecten zoals crisisopvang.

Zorgzaam Leuven ontwikkelt een nieuw organisatiemodel voor zorg en welzijn dat buurtgericht, populatiegericht en samenwerkingsgedreven is. Doel is proactieve, geïntegreerde zorg te organiseren daar waar die voor mensen met zorgnoden het meest zinvol is, met aandacht voor alle levensdomeinen.

 

Door vergrijzing, meer chronische aandoeningen en een complex zorglandschap ervaren vooral kwetsbare groepen vandaag versnipperde, onvoldoende afgestemde zorg. Initiatieven bestaan, maar zijn vaak slecht verbonden en bereiken de meest kwetsbaren niet. Zorgzaam Leuven vertrekt daarom bewust vanuit de buurt als logisch schaalniveau om zorg- en welzijnsactoren te verbinden en zorg in te bedden in de leefomgeving van mensen.

 

De kern van het model zijn acht interprofessionele buurtteams, waarin ongeveer 60% van de Leuvense eerstelijnszorg actief is. Ze vormen een structureel platform voor samenwerking over sectoren en zorgniveaus heen, met een sterke focus op chronische somatische en mentale zorg, preventie, gezonde levensstijl en gezondheidsvaardigheden. In elk buurtteam speelt een zorgcoach een centrale rol in proactieve, laagdrempelige zorgcoördinatie, met evenwicht tussen professionele ondersteuning en zelfmanagement.


Kwetsbare ouderen zijn een prioritaire doelgroep: via buurtgerichte zorg, burenhulp en nauwe samenwerking tussen eerste lijn en ziekenhuizen wil Zorgzaam Leuven continuïteit garanderen en de juiste zorg op de juiste plaats realiseren.

Het SHIFT-zorgmodel is een transmuraal zorgmodel dat in co-creatie is ontwikkeld door de dienst geriatrie van het UZ Leuven en zes woonzorgcentra (WZC). Het model is ontworpen om de transities van WZC-bewoners naar en van het ziekenhuis te voorkomen wanneer dat mogelijk is, en te optimaliseren wanneer een transfer noodzakelijk is.
SHIFT is inmiddels de nieuwe zorgstandaard geworden voor transfers van WZC bewoners van en naar UZ Leuven.
Het model bestaat uit zeven kerncomponenten, verdeeld over het WZC en het ziekenhuis:

  1. In het WZC wordt er gebruikgemaakt van gestandaardiseerde observatie -en communicatietools zoals STOP AND WATCH! en ISBARR tussen WZC verpleegkundige en de huisarts voor bewoners met een risico op ziekenhuisopname.
  2. Er is een geriatrische hotline beschikbaar voor direct overleg tussen huisarts en geriater . Deze telefoonlijn is bedoeld voor dringende medische vragen of wanneer een spoedverwijzing overwogen wordt (met uitzondering van levensbedreigende situaties). Tijdens het gesprek vindt een gezamenlijke medische triage plaats, waarna verschillende opties mogelijk zijn: telefonisch advies, (urgente) evaluatie op het geriatrisch dagziekenhuis, rechtstreekse opname op acute geriatrie of verwijzing naar de spoedgevallendienst.
  3. Tijdens de transfer vindt er gestandaardiseerd telefonisch contact plaats tussen de verpleegkundige van het WZC en het ziekenhuis (geriatrisch liaisonteam) om de premorbide situatie van de bewoner over te dragen.
  4. In het ziekenhuis wordt er sterk ingezet op de zogenaamde ‘WZC-reflex’, waarbij ziekenhuisteams meer inzicht krijgen in de specifieke premorbiede situatie van de patiënt, en de zorgplanning als dusdanig op maat aanpassen.
  5. Bij ontslag voorziet het model in een gestandaardiseerde aanpak voor de transfer terug naar het WZC: Afdelingsverpleegkundige belt minstens 1 dag voor ontslag naar de WZC verpleegkundige en doet een gestandaardiseerde coördinatie van de logistiek.
  6. Bij terugkomst in het WZC is de transfer voorbereid a.d.h.v. eerder telefonisch contact (toestand veranderd? Materiaal bestellen? VZP aanpassen?)
  7. Er is specifieke opleiding voor WZC-personeel gericht op klinische vaardigheden zoals wondzorg, katheterzorg en diabetes; alsook opleiding en coaching van het SHIFT model voor WZC- en ZKH personeel.

 

Het model werd vanaf oktober 2024 uitgerold in zes piloot-WZC en werd in april 2025 voor een eerste keer verder opgeschaald naar een ander ziekenhuis en WZC in de regio. (HH ziekenhuis Leuven en Home Vogelzang).
SHIFT staat voor: Smooth Hospital Integration of Transitioning nursing home residents – preventing and optimizing transitions to and from the hospital.

TOTeM is een innovatief project dat postoperatieve zorg digitaliseert in transmuraal georganiseerde zorgtrajecten. Via telemonitoring kunnen patiënten vroeger veilig naar huis om thuis te revalideren, terwijl hun vitale parameters en symptomen 24/7 op afstand worden opgevolgd. Afwijkingen worden automatisch gesignaleerd via een escalatieprotocol naar de juiste zorgverlener, ondersteund door een zorgcentrale. Zo wordt klinische opvolging gecombineerd met comfort en autonomie voor de patiënt.


Het model koppelt productinnovatie (digitale zorgpaden) aan managementinnovatie (gestandaardiseerde implementatiemethodiek) en technologische vernieuwing (telemonitoring, uniforme dataformaten). Met het Telemedicine Program Design Canvas worden bestaande workflows en datastromen geanalyseerd, nieuwe trajecten ontworpen, technisch geïmplementeerd, klinisch gevalideerd en continu bijgestuurd op basis van uitkomsten.


TOTeM werd al toegepast in 9 chirurgische zorgpaden en 14 patiëntentrajecten (o.a. abdominale, bariatrische, urologische ingrepen) in 6 ziekenhuizen, met betrokkenheid van een zorgcentrale, eerstelijnspartners en healthtechbedrijven. Resultaten tonen betere transmurale communicatie, snellere interventies, veilige continue opvolging en hogere patiëntbetrokkenheid. De uniforme infrastructuur en methodiek maken nationale opschaling mogelijk, inclusief uitbreiding naar prehabilitatie en revalidatie, en vormen zo een blauwdruk voor digitale, transmuraal georganiseerde zorg in België.

Thuishulporganisatie i-mens, apotheek Braeckevelt-Lafaut en software-ontwikkelaar Ingenix hebben de handen in elkaar geslagen voor het innovatieve project “ZorgSpraak”, gefinancierd door Interegg Vlaanderen Nederland (CrossCare 2.0). In dit project is een digitale oplossing ontwikkeld om de druk op de thuisverpleegkundigen te verlichten en de zorgkwaliteit voor de patiënt te verhogen. Deze ontwikkeling is erop gericht om de thuisverpleegkundige te ondersteunen, door het medicatiebeheer te optimaliseren en de administratieve verwerking te vergemakkelijken.

 

De innovatie omvat twee belangrijke componenten. Enerzijds werd speech-to-text technologie ingezet voor de administratie van thuiszorgverpleegkundigen, waardoor verslaggeving sneller wordt. Anderzijds werd een medicatiebeheerplatform opgezet om apothekers vlot te kunnen inschakelen voor het klaarzetten van medicatieboxen, waardoor samenwerking tussen apothekers en thuisverpleegkundigen versterkt wordt en medicatiefouten vermeden worden.

 

Tijdens het traject werden meerdere cocreatiesessies en bevragingen georganiseerd met thuisverpleegkundigen en apothekers, waardoor diepgaande inzichten zijn verkregen in hun specifieke behoeften, verwachtingen en uitdagingen rond administratie en medicatiebeheer. Deze cocreatieve aanpak heeft bijgedragen aan een oplossing die praktisch aansluit op de bestaande workflows en de dagelijkse praktijk van de gebruikers.