Gluren bij de buren

Samen slimmer in zorg & welzijn

Met de oproep “Gluren bij de buren. Samen slimmer in zorg en welzijn” maakt Inspire Health & Care voor de eerste keer inspirerende praktijkvoorbeelden zichtbaar binnen de brede zorg- en welzijnssector. 15 toonaangevende projecten uit Vlaamse en Brusselse zorginstellingen delen hun innovatie met collega’s uit het werkveld.

Ontdek de 15 projecten hieronder, en in volle glorie op Inspire Health & Care!

Awwie pijn app | Leieborg

In Leieborg (Deinze) zorgen we dagelijks voor meer dan 450 mensen met een verstandelijke beperking. Comfort garanderen is bij deze doelgroep extra uitdagend: door complexe gezondheidsproblemen en communicatiebeperkingen komt pijn vaker voor, maar wordt die minder snel herkend en behandeld. Dat beïnvloedt hun levenskwaliteit op een ingrijpende manier.

 

Om dit aan te pakken ontwikkelden Leieborg, UZ Gent en UGent de VOPS-MB: de Vlaamse observationele pijnschaal voor personen met een meervoudige beperking. Deze wetenschappelijk gevalideerde schaal vertrekt vanuit ieders unieke mogelijkheden en individuele pijngedrag, en helpt om kleine, maar betekenisvolle signalen systematisch te registreren.


De VOPS-MB kreeg een digitale opvolger: de Awwie Pijn App. Deze gebruiksvriendelijke en unieke app maakt pijnobservatie persoonlijk, eenvoudig en betrouwbaar, ook voor zorgverleners zonder specifieke voorkennis. Via een duidelijke structuur, herkenbare observatiepunten en overzichtelijke rapportage helpt Awwie zorgverleners beter zien wat cliënten zelf moeilijk kunnen zeggen.


Door met Awwie te werken, nemen medewerkers meer initiatief om pijn actief op te sporen, te helpen, te begeleiden en behandelingen aan te passen. Dat leidt tot sneller ingrijpen, beter afgestemde zorg en een merkbare verbetering van comfort en levenskwaliteit voor mensen met een verstandelijke beperking.

Ziekenhuizen kampen dagelijks met onvoorspelbare drukte op de spoedgevallendienst. Dat heeft gevolgen voor patiënten (meer wachttijd, hogere morbiditeit en mortaliteit), voor medewerkers (overbelasting) en voor de organisatie (verstoorde doorstroming en inefficiëntie). In AZ Sint-Lucas Gent werd daarom een eigen applicatie ontwikkeld die de drukte op spoed voor de komende uren realtime en objectief voorspelt.


Met data science worden interne en externe variabelen gecombineerd, zoals personeelsbezetting, aantal vrije bedden, patiënten in de wachtkamer, wachttijden, doorstroming in ondersteunende diensten (radiologie, labo, schoonmaak), weersomstandigheden, seizoenen, infectiecijfers, verkeersdrukte en festiviteiten. De applicatie toont niet alleen hoe druk het zal worden, maar ook waarom; bijvoorbeeld door een toename van infecties, een tekort aan bedden of vertragingen in radiologie.


Op basis hiervan werden processen op spoed verbeterd en samenwerkingsafspraken gemaakt met ondersteunende diensten, zodat men proactief kan ingrijpen: extra personeel inzetten, bedden vrijmaken of extra ondersteuning voorzien.


De eerste resultaten zijn duidelijk positief: minder momenten van overvolle spoed, kortere gemiddelde doorlooptijd en betere sturing op bottlenecks. De applicatie wordt intussen ook gebruikt door onder meer opnameplanning en schoonmaak, en draagt zo bij aan betere zorgkwaliteit, patiëntenervaring en een meer datagedreven ziekenhuisorganisatie.

Na het Leerevent van Zorgbedrijf Antwerpen in november 2023 kreeg Bloemenveld (Wilrijk) de kans om Geberit AquaClean douche-wc’s te ontdekken en te testen. Een douchearm met waterreiniging, geïntegreerde droogfunctie en geurneutralisatie zorgt voor meer comfort, hygiëne en zelfstandigheid bij bewoners, en verlicht het werk van het zorgpersoneel.

 

In februari 2024 werden twee toestellen op proef geplaatst in de gemeenschappelijke sanitaire ruimtes. We organiseerden een infosessie voor personeel, bewoners en familie om vertrouwen op te bouwen en drempels weg te nemen. Bewoners leerden ervaren dat reinigen met water comfortabel en eenvoudig is. Het zorgteam ontdekte de winst in tijd, fysieke ontlasting en hygiëne.

 

De evaluatie via enquêtes bij 71 bewoners en het personeel was zeer positief:
• 100% voelde zich schoon na elk toiletbezoek
• 96% vond reinigen met water aangenaam
• 87% ervaarde meer autonomie
• 99% wil een douche-wc in de eigen badkamer

 

Voor medewerkers betekende dit minder fysieke belasting, kortere toiletroutines en een duidelijk betere intieme hygiëne bij bewoners.

 

Met deze investering zetten we een grote stap vooruit in kwaliteit van zorg. We zijn trots dat we bewoners meer autonomie en waardigheid bieden, terwijl we het werk van ons zorgteam verlichten. Bloemenveld kiest bewust voor innovatie die comfort, hygiëne en efficiëntie verbindt; voor bewoners én personeel.

De EMA-insulinepenhouder is een innovatieve oplossing die de medicatieveiligheid bij diabetespatiënten aanzienlijk verbetert. Het idee komt van drie verpleegkundigen, Evy, Martine en Annelies (EMA), die binnen het Odin-project een jaar lang intensieve training kregen in design thinking en innovatie aan het Industrial Design Center van Howest. In kleine teams werkten zij aan reële uitdagingen uit de praktijk, met een warme, empathische en belevingsgerichte blik op zorg.

 

Voor patiënten die zowel snel- als traagwerkende insuline gebruiken, is verwisseling een reëel risico, met potentieel ernstige gezondheidsproblemen en extra stress voor patiënt én zorgverlener. De EMA-houder biedt hier een eenvoudige, maar slimme oplossing: insulinepennen worden overzichtelijk geordend en met magneetclips duidelijk van elkaar onderscheiden, waardoor verwarring en medicatiefouten worden voorkomen.

 

Het ontwerp doorliep meerdere iteraties. Een prototype werd getest bij 16 patiënten in de thuiszorg, met feedback van diabeteseducatoren, verpleegkundigen, patiënten en de Diabetes Liga. Productdesigner Pilipili finaliseert momenteel (januari 2026) het definitieve design; 250 stuks gaan in productie.

 

Vanaf februari 2026 wordt de EMA-houder eerst als gadget binnen de eigen werking ingezet. Met extra middelen voor CE-keuring en certificering als Medical Device Type I kan de oplossing worden opgeschaald naar een bredere markt, om zo nog meer patiënten en zorgverleners te ondersteunen.

Aan tafel een bord dat tegen de muur vliegt, een kind dat zichzelf bont en blauw slaat, een begeleider die tijdens de zorg plots naar de keel gegrepen wordt: in de sector voor personen met een beperking komen dit soort situaties steeds vaker voor. We spreken dan over ‘moeilijk verstaanbaar gedrag’.

 

Sint Oda, een voorziening voor personen met complexe en meervoudige beperkingen, beschikt over een erkende leefgroep ODB (observatie-, diagnose- en behandelingsunit Ster 2) waar zorggebruikers uit heel Vlaanderen tijdelijk opgenomen worden wanneer situaties volledig escaleren. Daar wordt multidisciplinair bekeken hoe te normaliseren en waarheen te oriënteren. De instroom van minderjarigen stijgt, de wachtlijsten zijn lang en het aanbod is vooral curatief, vaak pas als het echt uit de hand is gelopen.

 

Vanuit de overtuiging dat preventie escalaties kan voorkomen, startte Sint Oda een pilootproject: in plaats van opnames sturen ze ervaren leefgroepbegeleiders, onder supervisie van een pedagoog, naar andere organisaties en gezinnen thuis. Zij kijken mee, proberen praktisch zaken uit, geven tips en helpen bewoners opnieuw verbinden met herkenbare levensrollen die hun identiteit versterken.

 

De resultaten waren spectaculair. Met steun van VAPH, Wegwijs, Ligant en MFC-crisiserkenning groeide dit uit tot structurele support- en interventieteams die organisaties én gezinnen in heel Vlaanderen versterken.

De Health Hub Grimbergen is een nieuw zorgconcept dat zorginnovatie ruimer bekijkt dan technologie alleen. Het gaat om het verbeteren van processen, het slimmer organiseren van zorg en het versterken van samenwerking tussen professionals. Door kennis en expertise te verbinden verhogen we de efficiëntie en zorgen we ervoor dat innovaties echt landen in de dagelijkse praktijk. Zo bouwen we aan zorg die toekomstbestendig, toegankelijk en betaalbaar blijft.

De Health Hub Grimbergen toont hoe samenwerking concreet vorm krijgt. Als multidisciplinair platform brengt de hub zorgprofessionals, technologie en lokale initiatieven samen rond één centraal uitgangspunt: een patiëntgerichte aanpak. Zorgdiensten worden geïntegreerd aangeboden, met aandacht voor preventie, gezondheidsbevordering, opleiding en ondersteuning van zorgprofessionals.

Het aanbod is breed en laagdrempelig, met screenings, workshops en lezingen. Het Inloophuis Dementie Grimbergen en het Infohuis Palliatieve Zorg zijn daar sterke voorbeelden van. Zo groeit een ecosysteem waarin innovatie stevig verankerd is in de praktijk. Die integratieve en samenwerkingsgerichte aanpak leidt tot hogere zorgkwaliteit, meer tevredenheid en een duurzaam model dat ook andere regio’s kan inspireren.

De expertise van WZC Heilig Hart wordt actief ingezet binnen de Health Hub. Tegelijk werkt het woonzorgcentrum zelf met zorginnovatie, zoals Salu, een digitaal driewegscommunicatieplatform tussen bewoner, familie en zorgverlener.

“Er overlijden teveel palliatieve ouderen op een acute afdeling van het ziekenhuis die daar nooit hadden moeten opgenomen worden.” Deze uitspraak van een geriater uit AZ Groeninge was in 2016 de aanleiding om Hospice Aulighem op te richten. WZC Sint-Vincentius was daarmee het eerste woonzorgcentrum in Vlaanderen dat zelf een hospice uitbouwde, een pioniersstap die intussen zijn waarde bewezen heeft.

 

Hospice Aulighem biedt kwalitatieve, warme palliatieve zorg in een kleine, rustige afdeling van het woonzorgcentrum. Twee éénpersoonskamers werden omgevormd tot huiselijke hospicekamers, waar cliënten en hun naasten de ruimte krijgen om de sfeer zelf te bepalen. Familie is dag en nacht welkom en kan blijven overnachten. Zo wordt levenseindezorg laagdrempelig, nabij en buurtgericht georganiseerd, dicht bij het vertrouwde netwerk.

 

Opname gebeurt op basis van objectieve criteria (PICT, PPS), beoordeeld door een multidisciplinair team in overleg met de huisarts. Een gespecialiseerd team, geschoold via het netwerk palliatieve zorg, staat in voor medische, psychosociale en spirituele ondersteuning, met aandacht voor vroegtijdige zorgplanning, beslissingen rond het levenseinde en pijnbestrijding. Vrijwilligers zorgen voor extra nabijheid. Een stuurgroep bewaakt de kwaliteit en verdere ontwikkeling.

 

Negen jaar later is Hospice Aulighem een vaste waarde en werd het erkend als ‘Andere Zorgorganisatie van het Jaar 2024’. Met dataregistratie (hospicecare.be) en plannen om uit te breiden naar zes kamers wil het hospice mee aantonen dat nabije, persoonsgerichte levenseindezorg een vaste plaats verdient in het Vlaamse zorglandschap.

De Preconsultatie Agent van Mindoo verzamelt vóór het medisch consult automatisch de relevante anamnese, symptomen, context en bijkomende informatie van patiënten. De agent werkt in tekst of spraak, in meerdere talen, en levert (binnenkort ook) een gestructureerde samenvatting aan het EPD. Zo kan de zorgverlener het consult starten met een volledige, consistente en gevalideerde intake.

 

De oplossing is volledig configureerbaar per discipline (bv. cardiologie, orthopedie, psychiatrie, gastro-enterologie) en volgt de voorkeuren van de gebruiker. Dit zorgt voor tijdswinst, hogere consultkwaliteit, een betere voorbereiding van arts én patiënt en een duidelijke vermindering van administratieve druk.

 

De implementatie omvat de configuratie van intakeflows per specialisme, de uitwerking van consent- en privacyflows volgens GDPR, de koppeling met het EPD via documenten of API’s (voorzien in Q1 2026) en een test- en validatiefase met zorgverleners, gevolgd door iteratieve verfijning.

 

In teams leidt dit tot meer overzicht en een beter begrip van het verhaal en gedrag van patiënten, wat nieuwe communicatiemogelijkheden creëert. Rollen worden helderder: de technologie neemt de repetitieve intake over, zodat zorgverleners meer ruimte krijgen om hun professionele identiteit ten volle op te nemen in het echte contact met de patiënt.

Kinderen en jongeren die in de hulpverlening starten, maken gemiddeld tot negen zorgbreuken mee, met telkens verlies aan informatie en vertrouwen. LifeCity (6 –12 jaar) en LifeTree (12+) werden ontwikkeld om die hulpcontinuïteit te versterken en kinderen en jongeren echt te laten participeren in hun traject.

 

De apps bieden een veilige, eigentijdse ruimte om gevoelens, noden en dromen onder woorden te brengen, in hun eigen taal. Hun levensverhaal en netwerk van formele én informele steunfiguren worden in kaart gebracht en blijven in hun eigen regie. Zo moeten ze niet telkens opnieuw beginnen en verloopt de overdracht, ook bij uitval van een begeleider, veel vlotter.

 

Voor hulpverleners zijn de apps een krachtige gesprekstool: ze helpen moeilijke thema’s bespreekbaar maken, bieden structuur en laten toe om tijdens het gesprek al te registreren. Dat vermijdt dubbel werk, vermindert administratieve last en geeft opnieuw tijd voor wat echt telt: de relatie.

 

LifeCity en LifeTree worden gebruikt in uiteenlopende trajecten (onder meer bij Tejo Roeselare, in ambulante en residentiële zorg en op scholen) en zijn gratis beschikbaar voor kinderen met een consulent van Opgroeien. In een Innovatielab met het Agentschap Opgroeien ontwikkelden we een blauwdruk voor blended, toekomstgerichte jeugdhulp, die andere organisaties kan inspireren.

De zorgsector in Vlaanderen staat onder druk door vergrijzing, personeelstekorten en toenemende zorgcomplexiteit. Nieuwe medewerkers moeten snel worden ingewerkt, terwijl ervaren collega’s weinig tijd hebben om hen te begeleiden. Zorgband Leie & Schelde merkte dat klassieke opleidingen tekortschieten en wilde het leren in de ouderenzorg grondig moderniseren.

 

Met steun van Interreg CrossCare ontwikkelde Zorgband samen met EldersVR (NL) en Toster Software (BE) Manabu.be: een XR-leerapplicatie (virtual en mixed reality) voor ADL-verzorgers. Manabu, Japans voor “leren door ervaren”, laat zorgmedewerkers en studenten in realistische 360°-simulaties en interactieve MR-oefeningen oefenen met dagelijkse zorgtaken zoals handhygiëne, bedverzorging, maaltijdbedeling en veilig tillen. Fouten maken kan zonder risico voor bewoners, met directe feedback.

 

De doelstellingen: leer- en inwerkprocessen versnellen, motivatie verhogen, kwaliteit en veiligheid van zorg verbeteren én de opleidingscapaciteit vergroten met minder werkdruk voor mentoren. De toepassing (TRL 7–8) wordt intussen actief gebruikt binnen Zorgband en blijkt motiverend, laagdrempelig en inclusief, ook voor laaggeletterde en anderstalige medewerkers. Teamleiders signaleren meer inzicht, zelfvertrouwen en nauwkeurigheid bij ADL-handelingen en zien potentieel om Manabu structureel in te bedden in onboarding, bijscholing en kwaliteitsgesprekken. Zo wordt technologie duurzaam deel van de leer- en werkprocessen in de ouderenzorg.

Zorgvragers in de GGZ(Geestelijke Gezondheidszorg )-sector worstelen vaak met een frustrerende herhaling van hun verhaal. Ze kloppen aan bij verschillende instellingen, vertellen hun pijnlijke ervaringen telkens opnieuw, om dan te horen dat ze op een wachtlijst belanden zonder enig overzicht.


Mentalink breekt deze vicieuze cirkel door alle GGZ-zorgvragen te centraliseren in één intuïtief digitaal platform. Zorgvragers vertellen hun verhaal slechts éénmalig; hun dossier wordt gestructureerd opgebouwd en automatisch gematcht met het best passende zorgaanbod, van psychiatrische ziekenhuizen en centra voor geestelijke gezondheid tot mobiele teams en gespecialiseerde zorgtrajecten zoals crisisopvang.


Tegelijk bevrijdt Mentalink GGZ-medewerkers van niet-waardetoevoegende administratie. De intake is niet langer afhankelijk van de operator van dienst en het dossier is meteen centraal en gestructureerd beschikbaar. Hulpverleners kunnen zich focussen op kernactiviteiten zoals behandeling en patiëntcontact, wat burn-outrisico verlaagt en jobtevredenheid verhoogt.


Daarnaast krijgen deelnemende partners inzicht in regionale verschillen tussen zorgvraag en -aanbod. Dit ondersteunt een efficiëntere inzet van middelen en helpt overbelasting voorkomen, en draagt zo bij aan een meer transparante en duurzaam georganiseerde geestelijke gezondheidszorg.

Zorgzaam Leuven werkt aan een nieuw organisatiemodel voor zorg en welzijn dat buurtgericht, populatiegericht en samenwerkingsgedreven is. Doel is om proactieve, geïntegreerde zorg te organiseren daar waar die voor mensen met zorgnoden het meest zinvol is, met aandacht voor alle levensdomeinen.

 

De buurt is het vertrekpunt: het is het meest nabije en logische niveau om zorg- en welzijnsactoren rond een populatie te verbinden. Acht interprofessionele buurtteams, waarin circa 60% van de Leuvense eerstelijnszorg actief is, vormen de ruggengraat. Zij brengen huisartsen, thuisverpleging, ziekenhuizen, welzijnspartners, mantelzorgers en buurtorganisaties samen als gelijkwaardige partners. Samen werken zij aan proactieve zorg, preventie, vroegdetectie en het terugdringen van gezondheidsongelijkheid.

 

Binnen de buurtteams staat chronische zorg (somatisch en mentaal) centraal, in nauwe samenwerking met gemeenschapsgerichte initiatieven zoals bewegen op verwijzing, rookstop en gezondheidspromotie. Een vernieuwend element is de inzet van zorgcoaches: laagdrempelige zorgcoördinatoren die vroegtijdig worden ingeschakeld en samen met de persoon zoeken naar een evenwicht tussen professionele ondersteuning en zelfmanagement.

 

Kwetsbare ouderen vormen een belangrijke focuspopulatie. Via buurtgerichte acties, frailty-screenings en individuele opvolging door zorgcoaches wordt ingezet op continuïteit van zorg, langer thuis wonen en het vermijden van onnodige spoedcontacten. Zo groeit Zorgzaam Leuven uit tot een duurzaam, transversaal model dat zorgcontinuïteit en levenskwaliteit versterkt.

Het SHIFT-zorgmodel is een transmuraal zorgmodel, in co-creatie ontwikkeld door de dienst geriatrie van UZ Leuven en zes woonzorgcentra. Het hoofddoel is het aantal vermijdbare spoed- en ziekenhuisopnames te verminderen en de kwaliteit en continuïteit van zorg voor kwetsbare WZC-bewoners te verbeteren. SHIFT is intussen de nieuwe standaard voor transfers van en naar UZ Leuven en wordt opgeschaald naar andere ziekenhuizen en WZC.

 

SHIFT (Smooth Hospital Integration of Transitioning nursing home residents) bestaat uit zeven kerncomponenten: gestandaardiseerde observatie- en communicatietools (STOP AND WATCH!, ISBARR), een geriatrische hotline voor gezamenlijke triage tussen huisarts en geriater, gestructureerd telefonisch contact bij transfer, de ‘WZC-reflex’ in het ziekenhuis (zorgplanning afgestemd op de premorbide situatie), een gestroomlijnde ontslag- en terugkeerprocedure, en gerichte opleiding en coaching voor WZC- en ziekenhuisteams.

 

De pilootstudie met zes WZC toont een sterkere daling van spoedopnames (−59,9% versus −27,9%) dan in 14 controle-WZC, en een duidelijke verbetering in advanced care planning (96% versus 65%) en communicatie vóór transfer (28% versus 0%). Het aandeel ‘zeker vermijdbare’ spoedopnames daalde van 30% naar 16%. Zorgverleners benadrukken de meerwaarde van directe lijnen, uniforme taal en betere zorgplanning, wat zowel de kwaliteit van persoonsgerichte zorg als de professionele voldoening verhoogt.

TOTeM is een innovatief project dat postoperatieve zorg vernieuwt met digitale technologie in transmuraal georganiseerde zorgtrajecten. Via telemonitoring kunnen patiënten vroeger naar huis om thuis te herstellen, terwijl ze klinisch vanop afstand opgevolgd worden.

 

Centraal staat veilige, patiëntgerichte telemonitoring: vitale parameters en symptomen worden systematisch opgevolgd, met een geautomatiseerd escalatieprotocol via een 24/7 zorgcentrale. Zorgverleners krijgen op het juiste moment relevante informatie, waardoor besluitvorming versnelt. Via dashboards worden geaggregeerde gegevens beschikbaar voor klinische beslissingen en gezondheidseconomische analyses.

 

TOTeM combineert productinnovatie (digitale zorgpaden), managementinnovatie (gestandaardiseerde implementatiemethodiek), technologische vernieuwing (telemonitoring, gestandaardiseerde dataformaten) en vernieuwende samenwerkingsmodellen (transmurale zorgteams). De methodiek, gebaseerd op het Telemedicine Program Design Canvas, omvat analyse van de huidige situatie, ontwerp van nieuwe zorgpaden, technische implementatie, klinische validatie en continue bijsturing.

 

TOTeM werd al toegepast op 9 chirurgische zorgpaden en 14 patiëntentrajecten (onder meer abdominale, bariatrische en urologische ingrepen in 6 ziekenhuizen), met integratie in het EPD en samenwerking met een zorgcentrale, eerstelijnspartners, healthtech en woonzorgcentra (zoals WZC De Oever). De resultaten tonen verbeterde transmurale communicatie, snellere interventies en hogere patiëntveiligheid, én bieden een uniform, schaalbaar kader voor nationale uitrol en uitbreiding naar nieuwe pathologieën, prehabilitatie en revalidatie, met een sterke focus op betrokkenheid en transparantie voor de patiënt.

Thuishulporganisatie i-mens, apotheek Braeckevelt-Lafaut en softwareontwikkelaar Ingenix hebben de handen in elkaar geslagen voor het innovatieve project “ZorgSpraak”, gefinancierd door Interreg Vlaanderen-Nederland (CrossCare 2.0). In dit project is een digitale oplossing ontwikkeld om de druk op de thuisverpleegkundigen te verlichten en de zorgkwaliteit voor de patiënt te verhogen. Deze ontwikkeling is erop gericht om de thuisverpleegkundige te ondersteunen, door het medicatiebeheer te optimaliseren en de administratieve verwerking te vergemakkelijken. Zo ontstaat er meer ruimte voor betere stemming, meer glimlachen en meer echt contact tussen zorgverlener en patiënt.


De innovatie omvat twee belangrijke componenten. Enerzijds werd speech-to-text technologie ingezet voor de administratie van thuisverpleegkundigen, waardoor verslaggeving sneller wordt. Anderzijds werd een medicatiebeheerplatform opgezet om apothekers vlot te kunnen inschakelen voor het klaarzetten van medicatieboxen, waardoor samenwerking tussen apothekers en thuisverpleegkundigen versterkt wordt en medicatiefouten vermeden worden.


Tijdens het traject werden meerdere cocreatiesessies en bevragingen georganiseerd met thuisverpleegkundigen en apothekers, waardoor diepgaande inzichten zijn verkregen in hun specifieke behoeften, verwachtingen en uitdagingen rond administratie en medicatiebeheer. Deze cocreatieve aanpak heeft bijgedragen aan een oplossing die praktisch aansluit op de bestaande workflows en de dagelijkse praktijk van de gebruikers.